Με τη συμμετοχή 72 ελληνικών παραγωγών, το 23ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης αναδεικνύεται φέτος σε έναν ζωντανό καθρέφτη της κοινωνικής και ιστορικής πραγματικότητας της χώρας. Μέσα από ένα πολυδιάστατο πρόγραμμα που περιλαμβάνει από πορτρέτα εμβληματικών προσωπικοτήτων μέχρι την καταγραφή της πανδημίας, μια συγκεκριμένη συμμετοχή ξεχωρίζει για τον τρόπο που ανασύρει από τη λήθη μια άγνωστη πτυχή των Κυκλάδων: το ντοκιμαντέρ «Μετάλλου Μνήμη» του Δημήτρη Καλφάκη.
Ενώ ο κόσμος έχει ταυτίσει τη Μύκονο με την τουριστική υπερβολή και το κοσμοπολίτικο lifestyle, ο σκηνοθέτης Δημήτρης Καλφάκης στρέφει την κάμερά του στο βορειοανατολικό άκρο του νησιού. Εκεί, στην περιοχή που φέρει ακόμα το όνομα «Μεταλλεία», το ντοκιμαντέρ αναζητά τα ίχνη της αμερικανικής εταιρείας Μύκομπαρ, η οποία λειτούργησε από το 1955 έως το 1983, εξορύσσοντας βαρύτη.
Η ταινία δεν αποτελεί απλώς μια ιστορική αναδρομή, αλλά μια βαθιά ανθρωποκεντρική προσέγγιση. Μέσα από προσωπικές μαρτυρίες ανθρώπων που εργάστηκαν στις στοές και σπάνιο αρχειακό υλικό –καρπός της μακροχρόνιας έρευνας της Δήμητρας Λουίζου-Βουλγαράκη– η «Μετάλλου Μνήμη» ανασυστήνει τη βιομηχανική κληρονομιά του νησιού. Παρουσιάζει μια Μύκονο της σκληρής εργασίας και της επιβίωσης, μια ταυτότητα που μοιάζει να έχει θαφτεί κάτω από το βάρος της τουριστικής ανάπτυξης.
Ένα Φεστιβάλ-Στήριγμα για τους Δημιουργούς
Το 23ο ΦΝΘ, αναγνωρίζοντας τις τεράστιες δυσκολίες που προκάλεσε η πανδημία στον κινηματογραφικό κλάδο, προχωρά φέτος σε μια έμπρακτη κίνηση στήριξης, καταβάλλοντας συμβολικό αντίτιμο ενοικίασης (screening fee) για κάθε ελληνική ταινία.
Οι θεατές έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν το έργο του Καλφάκη, καθώς και τις υπόλοιπες ελληνικές συμμετοχές (όπως το «Μέρες και νύχτες της Δήμητρας Κ.» της Εύας Στεφανή ή το «Χρυσή Αυγή υπόθεση όλων μας» της Ανζελίκ Κουρούνης), τόσο στις φυσικές αίθουσες της Θεσσαλονίκης όσο και μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας του Φεστιβάλ.
Η σημασία της μνήμης
Όπως σημειώνει ο ίδιος ο δημιουργός, η ιστορία των μεταλλείων είχε μείνει για δεκαετίες στη λήθη. Το ντοκιμαντέρ «Μετάλλου Μνήμη» έρχεται να λειτουργήσει ως ένα «δευτερογενές τεκμήριο», θυμίζοντας στους παλαιότερους και μαθαίνοντας στους νεότερους ότι η ιστορία ενός τόπου δεν γράφεται μόνο στην άμμο των κοσμικών παραλιών, αλλά και στα έγκατα της γης και στον ιδρώτα των ανθρώπων του μόχθου.
