Σε μια εποχή που ο θόρυβος της καθημερινότητας συχνά καλύπτουν την ουσία, μια «όαση πολιτισμού» στην περιοχή Φάμπρικα έρχεται να προσφέρει καταφύγιο στους πνευματικούς οδοιπόρους. Η «Βιβλιοθήκη Παναγιώτη Κουσαθανά – Δημοτική Στέγη Μελέτης Πολιτισμού & Παράδοσης» δεν είναι απλώς ένας χώρος φύλαξης βιβλίων, αλλά ένας ζωντανός οργανισμός που διαφυλάσσει την ιστορική μνήμη του νησιού.
Το Κτήριο και η Ιστορία του
Στεγασμένη στην οδό Μέλπως Αξιώτη 56, η Βιβλιοθήκη στεγάζεται στην πρώην οικία του ιδρυτή της, συγγραφέα Παναγιώτη Κουσαθανά. Το οίκημα, ένα τυπικό δείγμα μυκονιάτικης αρχιτεκτονικής με το χαρακτηριστικό «καμαρί» στη στέγη και θέα προς το Αιγαίο, δωρήθηκε από τον ίδιο στον Δήμο Μυκόνου, μετατρέποντας έναν ιδιωτικό χώρο σε κοινό κτήμα των πολιτών.
Σπάνιοι Θησαυροί και Αρχεία
Η συλλογή της Βιβλιοθήκης είναι εντυπωσιακή, αριθμώντας πάνω από 12.000 τόμους, αλλά η πραγματική της αξία έγκειται στα σπάνια τεκμήρια που φιλοξενεί:
- Ιστορικές Εκδόσεις: Σπάνια βιβλία από την προεπαναστατική Σχολή του Αγίου Λουκά και δωρεές από ιστορικές οικογένειες όπως οι Μαυρογένηδες.
- Τύπος & Αρχεία: Η πλήρης σειρά των μυκονιάτικων εφημερίδων (από το 1933), το αρχείο της Μαντώς Μαυρογένη (σε φωτοαντίγραφα) και τα χειρόγραφα της οικογένειας Αξιώτη.
- Φωτογραφικό Αρχείο: Μια πολύτιμη συλλογή που ξεκινά από το 1885, αποτυπώνοντας την αρχιτεκτονική και το ανέγγιχτο φυσικό τοπίο της Μυκόνου προ της υπεροικοδόμησης.
- Τέχνη & Λαογραφία: Ζωγραφικοί πίνακες με θέματα του νησιού και αντικείμενα καθημερινής χρήσης που αφηγούνται τη ζωή των παλαιών Μυκονιατών.
Μια Εμπειρία για τον Επισκέπτη
Η επίσκεψη στη Βιβλιοθήκη αποτελεί μια ιεροτελεστία. Ο επισκέπτης καλωσορίζεται από κλασική μουσική και μπορεί να μελετήσει σε ένα από τα τρία αναγνωστήρια. Αξίζει να σημειωθεί ότι η Βιβλιοθήκη λειτουργεί ως ερευνητικό κέντρο και δεν είναι δανειστική (με εξαίρεση το παιδικό τμήμα), προκειμένου να διασφαλιστεί η ακεραιότητα των σπάνιων εκθεμάτων.
Ο Ιδρυτής: Παναγιώτης Κουσαθανάς
Ο άνθρωπος πίσω από αυτό το έργο, ο Παναγιώτης Κουσαθανάς, αποτελεί μια από τις σημαντικότερες πνευματικές προσωπικότητες των Κυκλάδων. Φιλόλογος, ποιητής και μελετητής με πάνω από 40 βιβλία στο ενεργητικό του, έχει τιμηθεί με:
- Δύο Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας.
- Το Μετάλλιο της Ακαδημίας Αθηνών (2014).
- Το Χρυσό Μετάλλιο του Δήμου Μυκόνου.
Το έργο του, με κορυφαία τη μνημειώδη σειρά των οκτώ τόμων «Παραμιλητά» και το «Χρηστικό Λεξικό του Ιδιώματος της Μυκόνου», αποτελεί τη βάση για τη μελέτη της τοπικής παράδοσης.
«Η Βιβλιοθήκη είναι ένα “απάνεμο λιμανάκι”, μια όαση μέσα στην πνευματική πείνα των ημερών μας, που ζητά από τον επισκέπτη μόνο την αγάπη και τον σεβασμό του.»
